Việt Nam phải sớm ban hành các chuẩn mực kế toán mới để minh bạch thông tin tài chính trong hội nhập

16/08/2014

"Ban hành mới các chuẩn mực kế toán (CMKT) trên cơ sở các CMKT quốc tế là đòi hỏi cấp thiết."

TS Hà Thị Ngọc Hà - Vụ Chế độ Kế toán - Kiểm toán (Bộ Tài chính) đã nhấn mạnh như trên trong báo cáo khoa học của mình tại Hội thảo quốc gia với chủ đề: “Kế toán, kiểm toán trong tiến trình cải cách và hội nhập” diễn ra ngày 15/8, tại Đà Nẵng, do Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng phối hợp với Vụ Chế độ Kế toán - Kiểm toán (Bộ Tài chính) phối hợp tổ chức.

 

Đây là lần đầu tiên một hội thảo khoa học quốc gia về Kế toán - Kiểm toán gắn với yêu cầu tái cơ cấu nền kinh tế được tổ chức tại Đà Nẵng.

 

 

Các chủ tọa điều hành các phiên thảo luận tại Hội thảo. - Ảnh: T.Ngọc.

 

Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo Vụ Chế độ Kế toán - Kiểm toán (Bộ Tài chính); lãnh đạo và các nhà khoa học, giảng viên, các nghiên cứu sinh của Trường Đại học Kinh tế - ĐH Đà Nẵng, Đại học Kinh tế quốc dân, Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, Học viện Tài chính, Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh, Đại học Ngân hàng TP Hồ Chí Minh, Đại học Nha Trang, Đại học Quy Nhơn, Đại học Tài chính - Kế toán, Đại học Duy Tân, Đại học Kiến trúc Đà Nẵng…

 

Trong Chương trình làm việc, Hội thảo đã chia thành 2 phiên để thảo luận chuyên sâu. Trong đó, tại phiên 1, các đại biểu đã nghe và cho ý kiến thảo luận về 3 báo cáo gồm: “Cập nhật, bổ sung, sửa đổi chuẩn mực kế toán Việt Nam phù hợp với chuẩn mực kế toán (CMKT) quốc tế”; “Hướng thay đổi chuẩn mực kế toán Việt Nam: Nhìn từ dự thảo chuẩn mực chung “Khuôn khổ của lập, trình bày báo cáo tài chính””; “Một số ý kiến về việc xác lập khung pháp lý áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam”.

 

Ở phiên 2, các đại biểu tiếp tục nghe 3 báo cáo về: “Thực trạng quy định pháp lý trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính của đơn vị hành chính sự nghiệp Việt Nam hiện nay”; “Dự đoán sai sót trọng yếu trong báo cáo tài chính”; “Bàn chung chương trình đào tạo thạc sỹ ứng dụng nghành kế toán”.

 

Sớm ban hành các chuẩn mực kế toán để minh bạch thông tin tài chính trong hội nhập

 

TS Hà Thị Ngọc Hà - Vụ Chế độ Kế toán - Kiểm toán (Bộ Tài chính) - Ảnh: T.N


Theo TS Hà Thị Ngọc Hà - Vụ Chế độ Kế toán - Kiểm toán (Bộ Tài chính), chính nhu cầu minh bạch thông tin tài chính trên cơ sở tiếp cận, áp dụng các thông lệ quốc tế đòi hỏi cấp thiết phải ban hành mới các CMKT trên cơ sở các CMKT quốc tế mà Việt Nam chưa ban hành, như:

- CMKT về tìm kiếm thăm dò và xác định giá trị các nguồn tài nguyên khoáng sản (IFRS 06):

Hướng dẫn ghi nhận, xác định, trình bày và thuyết minh thông tin đối với các khoản chi phí để thực hiện các hoạt động nghiên cứu, tìm kiếm, thăm dò khai thác dầu khí và các nguồn tài nguyên khoáng sản khác;

- CMKT về các khoản trợ cấp và hỗ trợ của Chính phủ (IAS 20): hướng dẫn ghi nhận, trình bày và thuyết minh thông tin về các khoản trợ cấp tài chính và hỗ trợ chính sách ưu đãi của Chính phủ cho doanh nghiệp;

- CMKT về tổ thất tài sản (IAS 36): hướng dẫn xác định các tài sản bị tổn thất và cách thức ghi nhận, trình bày và thuyết minh thông tin về tài sản bị tổn thất.

- CMKT về nông nghiệp (IAS 41): hướng dẫn ghi nhận, xác định giá trị, trình bày và thuyết minh thông tin liên quan đến hoạt động nông nghiệp, bao gồm các tài sản sinh học (là các động vật sống và thực vật) và sản phẩm nông nghiệp ( là sản phẩm thu hoạch từ các tài sản sinh học của doanh nghiệp) vào thời điểm thu hoạch.

 

Trong số các CMKT cần ban hành mới, TS Hà Thị Ngọc Hà cho rằng, có hai CMKT cần triển khai ngay để đáp ứng yêu cầu thực tế, đó là:

Thứ nhất, CMKT về tài sản dài hạn nắm giữ để bán và hoạt động kinh doanh bị chấm dứt (IFRS 05): Hướng dẫn việc ghi nhận, phân loại, xác định giá trị, trình bày và thuyết minh thông tin về các tài sản dài hạn nắm giữ để bán và hoạt động bị chấm dứt.

Thứ hai, CMKT về công cụ tài chính và CMKT về giá trị hợp lí: Hướng dẫn việc phân loại công cụ tài chính (CCTC), xác định giá trị, ghi nhận và yêu cầu công khai thông tin đối với các loại CCTC, đặc biết là các CCTC phái sinh như quyền chọn mua, quyền chọn bán, hợp đồng kì hạn, hợp đồng tương lai, hợp đồng hoán đổi lãi suất, tỉ giá hay hoán đổi các dòng tiền.

 

 

Đại biểu tham dự hội thảo đã theo dõi rất kỹ các báo cáo qua tài liệu, qua nghe trực tiếp.

 

Những cải cách chuẩn mực kế toán, chế độ kế toán, kể cả lĩnh vực kế toán công nên đi theo chiều hướng nào cho phù hợp với thông lệ quốc tế, đáp ứng yêu cầu hội nhập?

 

Trước đó, trong phát biểu đề dẫn Hội thảo, GS.TS Trương Bá Thanh, Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng, Trưởng Ban Tổ chức Hội thảo nhấn mạnh:

 

Trong 10 năm qua, kể từ khi Việt Nam gia nhập WTO (2005), môi trường kinh doanh trong và ngoài nước đã có nhiều chuyển biến đáng kể. Trong hoàn cảnh đó, cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới đã ảnh hưởng đến mọi mặt, mọi lĩnh vực của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra nhiều câu hỏi về công tác quản trị ở các tổ chức.

 

GS.TS Trương Bá Thanh, Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế - ĐH Đà Nẵng - Ảnh: T.N.


Vì thế, với các nhà học thuật cũng như giới đầu tư trên thế giới rất đặc biệt quan tâm tới chất lượng công bố thông tin kế toán và tính hữu ích thực sự của giá hợp lý. Đồng thời, chất lượng và đạo đức nghề nghiệp của kiểm toán viên cũng là câu hỏi lớn để làm sao đảm bảo niềm tin cho các nhà đầu tư và đa số công chúng.

 

Riêng với nước ta, những sự kiện đổ bể, làm ăn kém hiệu quả của một số tập đoàn kinh tế lớn của nhà nước; vấn đề sở hữu chéo của các tập đoàn và định chế tài chính; tính minh bạch của các tổ chức công lập sử dụng ngân sách nhà nước đã đặt ra nhiều câu hỏi về chất lượng công tác kế toán, kiểm toán. Tính hữu ích của thông tin kế toán ở các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ cũng là một vấn đề cần tiếp tục tranh luận, khi mà gần như báo cáo tài chính của các tổ chức này ít được người sử dụng quan tâm.

 

Từ những thách thức trên, đặc biệt là đối với tình hình hiện nay, nhất là việc Việt Nam chúng ta chuẩn bị gia nhập Hiệp định thương mại xuyên Thái Bình Dương (TTP), và một Cộng đồng kinh tế ASEAN (ASEAN Economic Community, AEC), một khối kinh tế khu vực của các quốc gia thành viên ASEAN sẽ được hình thành vào năm 2015 đã rất cận kề; đòi hỏi bức bách phải tạo lập một môi trường kinh doanh minh bạch. Trong đó, những đổi mới về thể chế kế toán và kiểm toán là hết sức quan trọng.

 

GS.TS Trương Bá Thanh phân tích: Luật Kế toán ban hành và vận dụng trong 10 năm qua có những rào cản nào đến quá trình phát triển kế toán? Cải cách chuẩn mực kế toán, chế độ kế toán, kể cả lĩnh vực kế toán công nên đi theo chiều hướng nào cho phù hợp với thông lệ quốc tế, đáp ứng yêu cầu hội nhập? Những vấn đề mới nổi như giá hợp lý, kế toán môi trường đã được đề cập từ lâu trên thế giới nhưng vận dụng trong điều kiện Việt Nam như thế nào? Công tác đào tạo nguồn lực kế toán, kiểm toán có chất lượng cao, tính cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế là những bài toán cần được xem xét”.

 

Chia sẻ phân tích này, nhiều đại biểu tham dự Hội thảo đã khẳng định: Sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế thế giới cùng với những chuyển biến tất cả các lĩnh vực đang đặt ra cho chúng ta nhiều vấn đề mới, cần có nhận thức mới về Kế toán - Kiểm toán và phải điều chỉnh, tháo gỡ những diểm không còn phù hợp với thông lệ chung của sân chơi hội nhập.

 

Việt Nam chúng ta đang trong quá trình đổi mới và hội nhập, hoàn thiện thể chế, tạo ra khung pháp lý cần thiết cho sự vận hành của các công cụ quản lý, trong đó có kế toán, kiểm toán; thì đây rõ là là một yêu cầu, một đòi hỏi được đặt ra từ chính thực tiễn của nền kinh tế, của các tổ chức và doanh nghiệp.

 

Các ý kiến cũng nhìn nhận: Trong những năm qua, những đổi mới đã đưa lĩnh vực kế toán, kiểm toán nước ta tiếp cận với thông lệ quốc tế. Song những thách thức của quá trình hội nhập đòi hỏi phải có sự cải cách nhanh và sâu rộng từ khung pháp lý cho tới những hướng dẫn nghề nghiệp. Chính vì vậy, Hội thảo hôm nay phải đề ra cho được những định hướng cho sự phát triển của kế toán và kiểm toán quốc gia trong thời gian tới một cách linh hoạt hơn. Vừa chống sai lệch trong thống kê, đưa đến không thể đánh giá, dự báo hoạch định chiến lược; vừa báo cáo sai và báo cáo không đúng thực tế để phục vụ trục lợi bất chính.

 

Những vụ trọng án kinh tế, vấn đề thua lỗ và tệ tham làm thất thoát ngân sách trong thời gian qua đều có căn nguyên lợi dụng sở hở của luật pháp, của quản lý; các định chế tài chính không theo kịp tốc độ phát triển ngày một đa dạng hơn của nền kinh tế; tính minh bạch chưa được quan tâm đều khắp… Và Hội thảo đã đặc biệt quan tâm, phân tích nhiều bất cập dẫn đến các sai sót và giới hạn minh bạch trong hoạt động kinh tế, hoạt động sự nghiệp thể hiện qua các báo cáo tài chính.

 

Báo cáo tài chính: Nỗ lực thay đổi, điều chỉnh là có thật, song chưa đáp ứng yêu cầu rộng!

 

PGS.TS Mai Thị Hoàng Minh, Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh - Ảnh: T.Ngọc.


Theo PGS.TS Mai Thị Hoàng Minh (Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh): Hệ thống báo cáo tài chính (BCTC) của đơn vị hành chính sự nghiệp (HCSN), hiện nay, thực tế chủ yếu phục vụ cho công tác tổng hợp và báo quyết toán của ngân sách Nhà nước hay giải trình với cấp quản lý chứ chưa đáp ứng được nhu cầu thông tin cho mục đích chung và còn khác biệt so với thông lệ quốc tế.

 

Thiết lập lại hệ thống BCTC cho loại hình đơn vị này là điều hết sức cần thiết nhằm tăng cường tính minh bạch về mặt tài chính của các đơn vị nhà nước trước công chúng và quốc tế.

 

Và thiết nghĩ, các cơ quan lập pháp, Nhà nước cần chú trọng đến nhu cầu sử dụng thông tin của các đối tượng nhằm thiết lập một hệ thống báo cáo cho mục đích chung tổng quát hơn, đầy đủ hơn và gần gũi hơn với báo cáo của các loại hình đơn vị ngoài công lập để đáp ứng được yêu cầu sử dụng thông tin về kế toán nhà nước và của mọi đối tượng.

 

PGS.TS Mai Thị Hoàng Minh cũng dẫn ra rằng việc sửa đổi, bổ sung “Chế độ Kế toán HCSN” như vừa qua - tuy đó là yêu cầu rát cần để cập nhật, bổ sung, sửa đổi chuẩn mực kế toán Việt Nam phù hợp với chuẩn mực chung và tăng cường hiệu lực quản lý.

 

Song việc thay đổi liên tục khiến người làm công tác kế toán không kịp thời cập nhật thông tin về tổ chức thực hiện đúng theo quy định hiện hành.

 

Mặt khác, khi có những sự kiện hoặc nghiệp vụ bất thường, chưa được quy định trong chế độ kế toán thì những hướng dẫn thực hành kế toán giữa các cơ quan Nhà nước lại phát sinh mâu thuẫn, ảnh hưởng đến công tác lập và trình bày BCTC, cũng như công tác kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan có thẩm quyền. Qua đó có thể thấy, chế độ kế toán HCSN vẫn chưa đủ cơ sở để đảm bảo chất lượng của BCTC mà cần có một hệ thống quy định mang tính chuẩn mực cao hơn.

 

 

Nhiều đề xuất thay đổi được các diễn giả thẳng thắn đưa ra tại Hội thảo. - Ảnh: T.Ngọc.

 

Nội dung thông tin cung cấp trên BCTC hoàn toàn được lập và trình bày tuân thủ theo quy định của chế độ Kế toán HCS. Dựa vào những nội dung này, người sử dụng báo cáo khó có thể đưa ra những đánh giá, xác nhận dự báo thích hợp với nhu cầu ra quyết định của mình. Bởi hầu hết các đơn vị phải chủ động hoặc được sự yêu cầu của cơ quan cấp trên tiến hành lập các báo cáo “Phân tích và dự đoán” để thực hiện các thủ tục phân tích, dự báo theo nhu cầu của đơn vị hoặc của cơ quan cấp trên.

 

BCTC của đơn vị HCSN vẫn chưa được kiểm tra, kiểm toán đầy đủ, kịp thời trước khi được cung cấp cho các đối tượng sử dụng. Bên cạnh đó, kết luận sau khi kiểm tra, kiểm toán của cơ quan quản lí cấp trên, cơ quan tài chính và kiểm toán nhà nước vẫn còn có sự mâu thuẫn. Điều này có thể ảnh hưởng đến độ tin cậy của thông tin cung cấp trên báo cáo.

 

Được biết, Ban Tổ chức cũng đã phối hợp với Nhà Xuất bản Giáo dục biên soạn và ấn hành Kỷ yếu của một kỳ Hội thảo khoa học Quốc gia, được nhìn là có ý nghĩa hết sức đặc biệt trong bối cảnh cải cách - tái cấu trúc và hội nhập được đặt ra khá bức thiết. Từ hàng trăm tham luận, báo cáo, bài báo khoa học, Ban biên tập Kỷ yếu đã chọn đăng chính thức 55 bài báo - báo cáo - tham luận khoa học có hàm lượng thông tin chuyên sâu khá cao.

 

Theo ictdanang.vn

Đại học Đà Nẵng - http://www.udn.vn/