Tự chủ là xu thế phát triển và là điều kiện cần thiết để đổi mới giáo dục đại học. Tháng 12/2017, Trường Đại học Kinh tế là trường thành viên đầu tiên của Đại học Đà Nẵng (ĐHĐN) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt cho phép triển khai thí điểm mô hình tự chủ đại học và đã đạt được một số kết quả bước đầu quan trọng, là tiền đề để tiếp tục triển khai cho các trường thành viên khác theo lộ trình trong thời gian đến. Để làm rõ hơn những chủ trương, chiến lược định hướng chỉ đạo thực thi tự chủ đại học trong mô hình quản trị của đại học vùng, vừa qua, Báo Giáo dục và Thời đại đã có cuộc trao đổi với PGS.TS. Nguyễn Ngọc Vũ, Giám đốc ĐHĐN. Trung tâm Thông tin và Truyền thông ĐHĐN trân trọng giới thiệu nội dung cuộc trao đổi quan trọng này.

 

1. Việc phân cấp giữa ĐHĐN và các cơ sở giáo dục đại học thành viên (CSGD ĐHTV) ở ĐHĐN được thực hiện như thế nào, thưa ông?

ĐHĐN luôn xác định mối liên hệ chặt chẽ, đồng bộ, gắn kết giữa đại học vùng và các CSGD ĐHTV cũng như giữa các CSGDĐHTV trong đại học vùng có ý nghĩa vô cùng quan trọng, là yếu tố đảm bảo sự tồn tại và phát triển bền vững của nhà trường.

Về pháp lý, việc phân cấp giữa ĐHĐN và các CSGDĐHTV được thực hiện theo Thông tư số 08/2014/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) ngày 20/3/2014 (có hiệu lực từ ngày 05/5/2014) về quy chế tổ chức và hoạt động của đại học vùng và các CSGD ĐHTV và các quy định theo Điều lệ trường đại học, Điều lệ trường cao đẳng. Việc phân cấp được thực hiện thông qua các quy chế, quy định thực hiện đúng theo Thông tư hướng dẫn của Bộ GD&ĐT, tuân thủ Luật giáo dục đại học và phù hợp với Điều lệ trường đại học, Điều lệ trường cao đẳng, đảm bảo vai trò, chức năng, quyền hạn của đại học vùng trong việc quản lý, chỉ đạo, điều phối, kết nối và phối hợp nhịp nhàng, hiệu quả trong toàn hệ thống, đồng thời phát huy tự chủ, tự chịu trách nhiệm, phân cấp, phân nhiệm rõ ràng, minh bạch, đúng quy định đối với các CSGDĐHTV.

 

Tự chủ đại học gắn liền với các mục tiêu chung, có tính “sống còn” của ĐHĐN cũng như các trường thành viên đó là  nâng cao chất lượng về mọi mặt, trước hết là chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học qua đó nâng cao thứ hạng, uy tín của nhà trường trên các bảng xếp hạng đại học thế giới

Trên thực tiễn điều hành và quản trị đại học, mọi chủ trương, kế hoạch, chiến lược, quy chế và quy định của ĐHĐN cũng như các trường thành viên đều có sự bàn bạc, thảo luận, thống nhất, thông qua Đảng ủy, Hội đồng đại học, Ban Giám đốc (cấp đại học vùng) hay Đảng ủy, Hội đồng trường, Ban Giám hiệu (cấp trường thành viên), tham khảo ý kiến, tư vấn của các các hội đồng, chuyên gia trước khí ban hành, tổ chức thực hiện. Do đó, mặc dù khó trách khỏi một số bất cập trong quá trình đổi mới, cần thiết phải tiếp tục đề xuất Bộ xem xét, bổ sung, sửa đổi Thông tư 08 cho phù hợp với thực tiễn đổi mới giáo dục đại học và bối cảnh hội nhập quốc tế, song có thể nhìn nhận, đánh giá, việc phân cấp giữa ĐHĐN và các CSGDĐHTV đã và đang được thực hiện thống nhất, đồng bộ, phối hợp nhịp nhàng, hạn chế tối đa việc chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ và đảm bảo đúng quy định của Bộ GD&ĐT.

 

2. Sau Trường ĐH Kinh tế, theo lộ trình, năm 2018 này, Trường ĐH Bách khoa và ĐH Ngoại ngữ cũng sẽ tiến hành tự chủ đại học, các cơ sở giáo dục đại học còn lại sẽ thực hiện tự chủ trong năm 2020. Vai trò điều hành chiến lược và điều phối hoạt động của ĐH vùng sẽ như thế nào, thưa ông?

Tự chủ là xu thế phát triển và là điều kiện cần thiết để đổi mới giáo dục đại học. Tự chủ đại học là vấn đề không mới đối với các đại học của thế giới, tuy nhiên, áp dụng điều kiện thực tế Việt Nam sao cho phù hợp, hiệu quả cần có lộ trình hoàn thiện.

Nghị quyết số 29 của Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học, Nghị quyết 14 của Chính phủ về đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006-2020 cũng như Luật giáo dục và Luật giáo dục đại học 2012 cũng xác định tầm quan trọng của việc hoàn thiện chính sách giáo dục đại học theo hướng bảo đảm quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục đại học, trong đó tôi cho rằng, xây dựng cơ chế đại diện sở hữu Nhà nước đối với các CSGDĐH công lập là vấn đề có tính cốt lõi.

  

PGS.TS. Nguyễn Ngọc Vũ, Giám đốc Đại học Đà Nẵng  

 

Tự chủ đại học phải gắn liền với các mục tiêu chung, có tính “sống còn” của đại học vùng cũng như các CSGDĐHTV đó là nâng cao chất lượng về mọi mặt, trước hết là chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và vị thứ, uy tín của các CSGDĐHTV chứ không nên hiểu chỉ là tự chủ về tài chính, do đó, quá trình này cần có sự quản lý, điều hành chiến lược chung của đại học vùng, đồng thời nhờ đó tiếp tục thúc đẩy, tạo điều kiện, cơ chế thuận lợi để các CSGDĐHTV thực thi thành công tự chủ đại học đúng các quy định của pháp luật và đường lối đổi mới GD&ĐT.

Đối với ĐHĐN, từ đầu nhiệm kỳ 2015-2020, chúng ta đã xác định quyết tâm tiên phong trong triển khai tự chủ đại học và tháng 12/2017, trường Đại học Kinh tế-ĐHĐN đã là trường thành viên đầu tiên của khu vực miền Trung Tây Nguyên được Thủ tướng đồng ý cho phép thí điểm thực hiện tự chủ đại học. Hiện nay Nghị quyết 77 của Chính phủ về thí điểm tự chủ đã hết thời hiệu áp dụng. Các trường đang chờ Nghị định về tự chủ của Chính phủ và Luật Giáo dục Đại học sửa đổi để triển khai việc thực hiện.

Mục tiêu và thách thức đặt ra đối với các CSGDĐHTV khi triển khai tự chủ đại học không ngoài mục đích để phát huy tối đa năng lực, tiềm năng để các CSGDĐHTV, đơn vị trực thuộc để ĐHĐN phát triển nhanh và bền vững. Triển khai tự chủ đại học không làm giảm đi vai trò, trách nhiệm, giám sát, điều phối chiến lược của đại học vùng mà trái lại, đại học vùng sẽ áp dụng các phương thức quản trị đại học tiên tiến từ kinh nghiệm và mô hình các đại học lớn  (đa lĩnh vực, có học hiệu và vị thứ xếp hạng trong top đầu thế giới) để ban hành chiến lược, đề án phát triển tổng thể đại học vùng và các CSGDĐHTV đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực của quốc gia và khu vực, tăng cường tính thống nhất, hiệu quả sử dụng chung các nguồn lực, thúc đẩy gắn kết và phát huy sức mạnh hệ thống để tạo ra giá trị, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập về mọi mặt, thực hiện kiểm định chất lượng và xếp hạng đại học theo chuẩn quốc tế.

Tuy vậy, việc thực hiện tự chủ đại học là quá trình đổi mới vừa cần có các quy định pháp lý trên cơ sở thực tiễn Việt Nam phù hợp với các chuẩn mực và kinh nghiệm quốc tế, trong đó đại học vùng thực thi các nhiệm vụ được Bộ GD&ĐT phân cấp, xây dựng chiến lược phát triển chung, cụ thể ở các khâu chỉ đạo, giám sát, điều phối, huy động nguồn lực, hỗ trợ và nâng cao tính chủ động, sáng tạo, thực thi quyền tự chủ gắn với tự chịu trách nhiệm của các CSGDĐHTV trước xã hội.

 

3. Trong tự chủ đại học, phải nhấn mạnh đến trách nhiệm giải trình với xã hội nhưng cũng chú trọng đến trách nhiệm tương đối với cộng đồng. Do đó, là một trường ĐH thành viên thực hiện tự chủ đại học thì phải tính trong sự phát triển tổng thể chung của ĐH vùng. Điều này được thể hiện như thế nào sau một năm Trường ĐH Kinh tế triển khai tự chủ, thưa ông?

Tôi đồng ý với cách đặt vấn đề nêu trên. Trường ĐH Kinh tế-ĐHĐN trải qua hơn một năm thí điểm triển khai tự chủ đại học và đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, có tính đột phá, sáng tạo, tiếp tục là trường đại học thành viên quan trọng và có những bước phát triển nhanh chóng, đúng hướng, thể hiện vai trò tích cực, đóng góp to lớn vào sự phát triển chung của ĐHĐN. Chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học được nâng lên, hiệu quả các mặt hoạt động, nhất là vai trò chủ động, sáng tạo và trách nhiệm trong quản lý của nhà trường thể hiện ngày càng rõ nét. 

Vai trò tự chủ về mọi mặt của nhà trường được đảm bảo và phát huy, được sự hỗ trợ tích cực của đại học vùng và các CSGDĐHTV khác đem lại cho Trường ĐH Kinh tế-ĐHĐN những lợi thế quan trọng để phát triển theo chiến lược của nhà trường, phù hợp với mục tiêu, chiến lược phát triển chung của toàn hệ thống.

Kết quả triển khai tự chủ đại học của nhà trường đã đem lại nhiều kết quả bước đầu tích cực, nhiều kinh nghiệm tốt, những bài học và tồn tại cần khắc phục sẽ được tiếp tục nhà trường đúc kết và hoàn thiện trong những năm tiếp theo, là cơ sở thực tiễn để ĐHĐN vững tin hơn nữa trong quá trình chỉ đạo, điều phối chiến lược cho các CSGDĐHTV khác sẵn sàng thực thi theo kế hoạch và lộ trình đã đề ra.

Có thể đánh giá, tính gắn kết, thống nhất và sức mạnh của toàn đại học vùng được nâng cao, vai trò chỉ đạo, điều phối chiến lược và giám sát, hỗ trợ của đại học vùng càng được thể hiện rõ.

 

PGS.TS. Nguyễn Mạnh Toàn, Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế -ĐHĐN (bên trái) trao văn bản thỏa thuận với lãnh đạo Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam về việc hỗ trợ lãi suất cho sinh viên vay vốn tín dụng học tập

 

Vừa qua, ĐHĐN đã ban hành Chiến lược phát triển tổng thể ĐHĐN đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035 và trình Bộ GD&ĐT, Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển tổng thể ĐHĐN để thực thi những mục tiêu chiến lược nêu trên. Với vai trò, sứ mệnh, vị trí quan trọng là đại học vùng trọng điểm quốc gia, được Thủ tướng Chính phủ tin tưởng, đánh giá “có vai trò trọng yếu trong hệ thống GD&ĐT”, giao phó trọng trách “tiên phong trong đổi mới, sáng tạo, nâng cao chất lượng giáo dục đại học”, “ưu tiên phát triển để trở thành một trong ba trung tâm đào tạo, nghiên cứu uy tín hàng đầu trong nước và khu vực, được vào bảng xếp hạng các trường đại học của thế giới”, ĐHĐN đứng trước cơ hội, thuận lợi để vượt qua thách thức, khó khăn, huy động sức mạnh toàn hệ thống và sự ủng hộ, chỉ đạo toàn diện của Chính phủ, Bộ GD&ĐT, các Bộ, ngành và địa phương để phát triển nhanh và bền vững trong những năm sắp đến, nhờ đó, các CSGDĐHTV, trong đó có Trường ĐH Kinh tế-ĐHĐN có cơ hội và sự hỗ trợ, thúc đẩy mạnh mẽ để phát triển nhanh hơn nữa, nâng cao năng lực cạnh tranh để hội nhập quốc tế.

Tuy nhiên, như đã đề cập ở trên, chúng ta vẫn cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, vừa đảm bảo vai trò quản lý Nhà nước và giám sát, nâng cao tính tự chủ gắn liền trách nhiệm xã hội và các mục tiêu phát triển của các CSGDĐH để thực thi tự chủ toàn diện và đồng bộ, ngày càng hiệu quả, đặc biệt trong điều kiện các nguồn lực đầu tư cho giáo dục đại học của chúng ta còn thấp so với mặt bằng chung của khu vực và thế giới.

 

4. Có ý kiến cho rằng, ĐH vùng cần được tự chủ cao hơn để thực hiện vai trò điều phối, quản lý sử dụng hiệu quả các nguồn lực sử dụng chung. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

Tôi cho rằng ý kiến nêu trên là phù hợp và có cơ sở lý luận và thực tiễn. Bên cạnh hoàn thiện môi trường, cơ sở pháp lý và điều kiện, năng lực cho các trường thành viên triển khai tự chủ đại học, đại học vùng cần được giao quyền tự chủ cao hơn và toàn diện hơn. Chúng ta cần sớm sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện Thông tư 08 và các văn bản pháp quy quy định cụ thể về quyền tự chủ đại học phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, đặc điểm và tổ chức của đại học vùng, theo đó, vai trò điều hành chiến lược của đại học vùng không chỉ thể hiện ở việc điều phối, quản lý, sử dụng chung và hiệu quả các nguồn lực mà còn hình thành các trung tâm đại học lớn, tận dụng lợi thế xếp hạng đại học phù hợp với xu hướng thế giới hiện nay.

Phát huy lợi thế trên phương diện kinh tế học cho thấy yếu tố lợi thế theo quy mô là hiệu quả. Thực tế những thành tựu phát triển đại học vùng gần 25 năm qua của ĐHĐN, từ các trường đơn lẻ, chưa có vị thế trên bản đồ đại học quốc gia và quôc tế, đến nay ĐHĐN đã vươn lên mạnh mẽ, trở thành một đại học trọng điểm quốc gia, liên tục trong top đầu đại học Việt Nam và có tên (hiện đạt vị thứ 416 theo QS xếp hạng đại học Châu Á).

 

04 chương trình đào tạo của Trường ĐH Bách khoa-ĐHĐN vừa  kiểm định và được công nhận đạt chất lượng quốc tế theo tiêu chuẩn khu vực Đông Nam Á (AUN-QA)

 

Đại học vùng có thể nhân lên “giá trị” cho các trường thành viên, hoạch định chiến lược, điều phối và tập trung nguồn lực, kết nối cộng hưởng sức mạnh hệ thống, đồng thời vẫn phát huy tự chủ, phân cấp mạnh mẽ, đồng bộ và hỗ trợ các CSGD ĐHTV, ĐVTT trong lộ trình triển khai tự chủ đại học. Các đại học hàng đầu thế giới hiện nay hầu hết đều là những university-school theo mô hình “02 cấp”. Một đại học lớn, mạnh không chỉ là quy mô mà chính là ở “cơ chế”, mức độ đầu tư, huy động các nguồn lực và phương thức quản trị đại học phù hợp, hiệu quả, phát huy “tự chủ đại học” gắn với vai trò, điều phối chiến lược và giám sát các trường thành viên.

Năm 1994 các Đại học vùng được thành lập khi hệ thống đại học nước ta chưa được tự chủ. Khi đó Bộ GD&ĐT đã giao cho các Đại học vùng quyền tự chủ cao. Nhờ đó mà các đại học này đã phát huy tác dụng mạnh mẽ trong đổi mới chương trình đào tạo, huy động các nguồn lực, tạo nên bước phát triển đột phá trong những năm qua. Từ khi Luật Giáo dục Đại học ra đời, tất cả các trường đại học đều thực hiện tự chủ thì quyền hạn của Đại học vùng không khác gì nhiều so với các trường đại học khác. Vì thế để cho các Đại học vùng hoạt động hiệu quả thì Chính phủ cần cho các đại học này được áp dụng cơ chế như các Đại học Quốc gia.

Vừa qua, ĐHĐN được Thủ tướng Chính phủ về cơ bản thống nhất cho ĐHĐN (cùng hai ĐHQG) xây dựng đề án phát triển, tái cấu trúc thành “các đại học lớn mang tầm quốc tế”. Thủ tướng “đồng ý về nguyên tắc để ĐHĐN được áp dụng cơ chế tương tự đại học quốc gia”. Đó là nhiệm vụ và trọng trách mà ĐHĐN nói riêng, các đại học quốc gia, đại học vùng nói chung cần xác định rõ để chủ động, tích cực đổi mới toàn diện và hiệu quả, tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức để đảm nhận sứ mệnh đúng với vị trí, vai trò, nhiệm vụ được giao.

Đây là xu thế tất yếu, vừa là tinh thần chỉ đạo chung của Thủ tướng Chính phủ, một khi chúng ta phát huy vai trò tự chủ của các CSGDĐHTV, ĐVTT thì vai trò tự chủ và trách nhiệm xã hội của đại học vùng cũng nhất định và cần thiết được nâng cao.

 

Tin Trung tâm Thông tin và Truyền thông ĐHĐN

Từ khóa      
Gửi cho bạn
Email người gửi:*

Người nhận:

Email người nhận:*

Tiêu đề:*
//
Nội dung:


    
In Bài
//
//
BÀI VIẾT KHÁC
TIN MỚI THÔNG TIN TUYỂN SINH THÔNG TIN CÁN BỘ
TIÊU ĐIỂM SINH VIÊN
HÌNH ẢNH